Phòng khám chuyên khoa Hiếm muộn & Sản Phụ khoa LIFE by Dr. Pat · Số giấy phép 10102004165

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Những lỗi khi lấy mẫu tinh dịch có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm, và cách lấy mẫu đúng

28 tháng 3 năm 2024

Diploma in Gynecologic Endoscopic Surgery, MClinEmbryol,
EFOG-EBCOG., EFRM-ESHRE/EBCOG.

Chất lượng tinh trùng rất quan trọng đối với chất lượng phôi và khả năng có thai. Tinh trùng truyền lại nhiễm sắc thể và DNA, đồng thời góp phần kích hoạt cơ chế thụ tinh trong noãn và cung cấp trung tử (centriole), như trong Hình 1.

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 1 Vai trò của tinh trùng đối với phôi và thai kỳ

Tinh trùng được sản xuất trong các ống sinh tinh của tinh hoàn. Sau đó, chúng di chuyển đến mào tinh để trưởng thành và có được khả năng di động. Tiếp theo, chúng đi ra qua ống dẫn tinh, sẵn sàng cho lần xuất tinh. Tinh trùng trưởng thành trong mào tinh trong 6-10 ngày và có thể được lưu trữ trong ống dẫn tinh đến 3 tháng. Lưu trữ càng lâu, càng nhiều tinh trùng di động bị chết và cuối cùng ngừng di động. Tinh trùng chết còn là nguồn tạo ra gốc tự do, gây tổn thương cho những tinh trùng vẫn còn di động, ví dụ gây đứt gãy DNA (phân mảnh DNA). Quá trình sản xuất và vận chuyển tinh trùng diễn ra tự động, và những tinh trùng được xuất ra là những tinh trùng được lưu trữ lâu nhất (Hình 2).

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 2 Quá trình sản xuất và vận chuyển tinh trùng từ tinh hoàn đến khi xuất tinh. Mỗi lần xuất tinh sẽ giải phóng những tinh trùng được lưu trữ lâu nhất.

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 3 Khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) về việc kiêng xuất tinh 2-7 ngày trước khi xét nghiệm

Sau khi trưởng thành trong mào tinh, tinh trùng di động tốt. Nhưng khi bị lưu trữ lâu, chúng sẽ chết và ngừng di động. Hiện nay, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo kiêng xuất tinh 2-7 ngày trước khi lấy mẫu để xét nghiệm hoặc điều trị (Hình 3). Con số 2-7 ngày là ý kiến chuyên gia. Không có bằng chứng nghiên cứu khoa học y học nào giải thích vì sao cần kiêng 2-7 ngày, và điều này mâu thuẫn với quá trình tự nhiên của việc sản xuất và vận chuyển tinh trùng mà tôi đã mô tả ở trên.

Ngoài ra, các nghiên cứu hiện có, bao gồm nghiên cứu quan sát, dữ liệu hồi cứu và cả RCT (thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng), đều nhất quán cho thấy kiêng xuất tinh lâu hơn 24 giờ có liên quan đến tình trạng đứt gãy chuỗi DNA (phân mảnh DNA) nhiều hơn. Điều này có liên quan đến sự phân chia bất thường của phôi và tỉ lệ có thai thấp hơn. Kiêng xuất tinh ngắn (< 24 giờ) và kiêng xuất tinh cực ngắn (1-4 giờ) giúp giảm dần mức phân mảnh DNA mà hoàn toàn không làm giảm số lượng tinh trùng. (Nhiều bệnh nhân và bác sĩ lo rằng xuất tinh thường xuyên sẽ làm cạn tinh trùng. Điều này không đúng, vì mào tinh có thể lưu trữ tinh trùng ít nhất 6-10 ngày.) Điều này được trình bày trong Hình 4.

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 4 Tác động của việc kiêng xuất tinh dưới 24 giờ (kiêng xuất tinh ngắn)

Vì vậy, tôi nghĩ chúng ta nên khuyên những bệnh nhân đến lấy mẫu tinh trùng, dù là để xét nghiệm (tinh dịch đồ) hay để điều trị như IUI hoặc IVF/ICSI, không kiêng xuất tinh quá 24 giờ. Riêng tôi, ngoài việc kiêng dưới 24 giờ, tôi còn khuyên xuất tinh cách ngày trong 1 tuần trước đó, như trong Hình 5.

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 5 Khuyến nghị chuẩn bị trước khi lấy mẫu tinh trùng

Tóm tắt

Dựa trên các nghiên cứu có chất lượng từ trung bình đến tốt, chúng ta nên thay đổi cách tư vấn bệnh nhân chuẩn bị trước khi lấy mẫu tinh trùng. Bệnh nhân nên kiêng xuất tinh <24 giờ, vì điều này giúp giảm phân mảnh DNA và có thể giúp cải thiện khả năng làm tổ của phôi cũng như khả năng sinh con sống (Hình 6).

Lấy mẫu tinh dịch sai cách: Những lỗi thường gặp

Hình 6 Tóm tắt cách chuẩn bị trước khi lấy mẫu tinh trùng và kết quả

Tài liệu tham khảo

* Bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe chung. Việc chẩn đoán và điều trị cần có sự hướng dẫn của bác sĩ. Kết quả điều trị khác nhau tùy theo tuổi và các yếu tố y khoa của mỗi người.

BS. Patsama Vichinsartvichai

Về tác giả

BS. Patsama Vichinsartvichai, MD, MClinEmbryol, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG là chuyên gia nội tiết sinh sản & vô sinh được chứng nhận chuyên khoa, nguyên Trưởng đơn vị IVF Vajira thuộc Đại học Navamindradhiraj, và là người sáng lập LIFE by Dr. Pat tại Bangkok. Các nghiên cứu đã công bố của ông tập trung vào tử cung dị dạng (hình chữ T) và vô sinh do yếu tố tử cung.

Gặp BS. Patsama →
LINEWA