Phòng khám chuyên khoa Hiếm muộn & Sản Phụ khoa LIFE by Dr. Pat · Số giấy phép 10102004165

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

PCOS: triệu chứng, chẩn đoán, điều trị và ảnh hưởng đến khả năng có con của bạn

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

Hội chứng buồng trứng đa nang

Diploma in Gynecologic Endoscopic Surgery, MClinEmbryol,
EFOG-EBCOG., EFRM-ESHRE/EBCOG

18 tháng 12 năm 2023 (Phật lịch 2566).

Tôi tin rằng nhiều bệnh nhân hiếm muộn của tôi đã từng có lúc được nói rằng mình bị PCOS (hội chứng buồng trứng đa nang). Có người thấy bối rối: tại sao tôi ít rụng trứng, trong khi tháng nào cũng có kinh? Có người siêu âm khi mới ngoài 20 tuổi và được bảo: "Bạn có nhiều nang noãn quá, chắc là PCOS." Và cũng có người thực sự bị PCOS. Hôm nay, chúng ta hãy cùng tìm hiểu PCOS thực chất là gì.

PCOS được chẩn đoán như thế nào?

Có nhiều bộ tiêu chuẩn chẩn đoán PCOS. Tuy nhiên, bộ tiêu chuẩn được sử dụng rộng rãi nhất là tiêu chuẩn Rotterdam 2003, do Hiệp hội Sinh sản và Phôi học Người châu Âu (ESHRE) và Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) cùng xây dựng, như trong Hình 1.

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

Hình 1. Tiêu chuẩn chẩn đoán PCOS Rotterdam 2003

Cần loại trừ trước các nguyên nhân khác có thể gây ra triệu chứng giống PCOS.

Các tình trạng khác trông giống PCOS

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

Hình 2. Các nguyên nhân khác có triệu chứng tương tự PCOS

Nhiều tình trạng có thể gây ra triệu chứng tương tự PCOS, như trong Hình 2. Cần làm thêm xét nghiệm để phân biệt và điều trị cho phù hợp. Các tình trạng thường gặp gồm:

  1. Thiếu hormone tuyến giáp (suy giáp), kể cả sau phẫu thuật cắt tuyến giáp hoặc sau điều trị cường giáp bằng iod phóng xạ
  2. Khối u tuyến yên tiết prolactin (prolactinoma). Khối u này làm tăng nồng độ prolactin và ức chế FSH và LH, nên không xảy ra rụng trứng. Có thể kèm theo tiết dịch (sữa) ở núm vú và căng đau vú.
  3. Tăng sản thượng thận bẩm sinh (CAH) khởi phát ở tuổi trưởng thành (thể không cổ điển). Đây là tình trạng bẩm sinh, trong đó thiếu một enzyme tham gia tạo hormone sinh dục. Do đó, hormone sinh dục nữ không được tạo ra bình thường và hormone sinh dục nam bị tích tụ.
  4. Cân nặng quá thấp, ví dụ do chán ăn tâm thần (anorexia nervosa) hoặc chứng ăn vô độ tâm thần (bulimia nervosa)
  5. Tập luyện quá cường độ, ví dụ ở vận động viên và vũ công ba lê

Nguyên nhân gây PCOS là gì?

Nguyên nhân chính xác của PCOS hiện vẫn chưa được biết rõ. Một giả thuyết cho rằng PCOS bắt nguồn từ béo trung tâm (béo bụng). Mỡ ở vùng bụng dẫn đến đề kháng insulin, làm tuyến yên hoạt động bất thường, khiến nang noãn không thể phát triển đến mức rụng trứng, như trong Hình 3.

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

Hình 3. Cơ chế hình thành PCOS

Điều trị PCOS

Việc điều trị PCOS tùy thuộc vào triệu chứng của bạn và việc bạn có muốn có con hay không. Các nguyên tắc được trình bày trong Hình 4.

Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và chuyện có con

Hình 4. Nguyên tắc điều trị PCOS

Mục tiêu của điều trị PCOS là khôi phục rụng trứng bình thường, hoặc ít nhất là giúp kinh nguyệt đều đặn. Có nhiều lựa chọn điều trị và có thể phối hợp nhiều cách với nhau.

  1. Giảm cân, đặc biệt là vùng bụng, bằng chế độ ăn (giảm tinh bột và đường) và tăng cường vận động. Hãy giảm cân từ từ (khoảng 0.5 kg mỗi tháng) và duy trì cân nặng đó. Mục tiêu là giảm ít nhất 5% cân nặng hiện tại, mức này đủ để rụng trứng trở lại bình thường.
  2. Điều hòa kinh nguyệt. Khi bị PCOS, tình trạng không rụng trứng kéo dài khiến nội mạc tử cung liên tục chịu kích thích của estrogen mà không có progestogen, chất cần thiết để toàn bộ lớp niêm mạc tử cung bong ra như trong một kỳ kinh bình thường. Điều này làm tăng nguy cơ tăng sản nội mạc tử cung và ung thư nội mạc tử cung. Các hormone giúp điều hòa kinh nguyệt có thể hỗ trợ, như progestogen dùng theo chu kỳ, hoặc thuốc tránh thai đường uống cho phụ nữ chưa muốn mang thai.
  3. Thuốc giúp cơ thể đáp ứng tốt hơn với insulin, như metformin
  4. Thuốc kích thích nang noãn phát triển và gây rụng trứng (kích thích rụng trứng), như clomiphene citrate hoặc letrozole, dành cho phụ nữ muốn có con. Phương pháp này cũng có thể kết hợp với bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI).
  5. IVF (thụ tinh trong ống nghiệm)

* Bài viết nhằm mục đích giáo dục sức khỏe chung. Việc chẩn đoán và điều trị cần có sự hướng dẫn của bác sĩ. Kết quả điều trị khác nhau tùy theo tuổi và các yếu tố y khoa của mỗi người.

BS. Patsama Vichinsartvichai

Về tác giả

BS. Patsama Vichinsartvichai, MD, MClinEmbryol, EFOG-EBCOG, EFRM-ESHRE/EBCOG, FACOG là chuyên gia nội tiết sinh sản & vô sinh được chứng nhận chuyên khoa, nguyên Trưởng đơn vị IVF Vajira thuộc Đại học Navamindradhiraj, và là người sáng lập LIFE by Dr. Pat tại Bangkok. Các nghiên cứu đã công bố của ông tập trung vào tử cung dị dạng (hình chữ T) và vô sinh do yếu tố tử cung.

Gặp BS. Patsama →
LINEWA